Wat te zien in Avlemonas

Avlemonas is zo klein dat je in een kwartier door het hele dorp wandelt — maar de bezienswaardigheden beslaan drieduizend jaar geschiedenis. Het Venetiaanse fort bewaakt de baai zoals het dat al deed in 1565; een paar honderd meter verderop ligt het archeologische terrein van Skandeia, ooit de voornaamste haven van Kythira en vermeld door Homerus. En ergens op de bodem van de Agios Nikolaos-baai rust het wrak van een negenentwintig meter lang fregat dat de Parthenon-sculpturen van Lord Elgin vervoerde.

Het Venetiaanse fort (Kastello Avlemona)

Op de kaap aan de ingang van de baai staat wat plaatselijk het Kastello of Fortetsa heet: een compact Venetiaans fort dat in 1565 werd gebouwd om de haven te beschermen. Anders dan het grote kasteel van Kapsali, is dit geen indrukwekkende burcht maar een functionele militaire post — achthoekig van plattegrond, met kanonpoorten en een centrale toren, opslagplaatsen en barakken voor de wacht. De bezetting was met vijf soldaten minimaal. Nooit gevallen voor de Ottomanen, meldt de lokale overlevering.

Vandaag zijn de muren gedeeltelijk bewaard, de kanonnen liggen er nog. Je kunt het fort vrij bezichtigen; entree is er niet. In de avonduren, als het licht schuin op het witte steen valt, is het uitzicht over de baai bijzonder mooi. Loop er naartoe via het pad langs de pier — het kost je hooguit tien minuten vanuit het dorpscentrum.

Cavallini-huis en de zonnewijzer

Even van het haventje af staat het Cavallini-huis, een achttiende-eeuws gebouw dat in de negentiende eeuw dienstdeed als Hongaars-Oostenrijks consulaat. Het huis is nog steeds bewoond en niet te bezichtigen van binnen, maar op de buitenmuur boven de voordeur is een historische zonnewijzer in de pleisterlaag gegraveerd — een detail dat je gemakkelijk mist als je er niet op let. In een dorp van dit formaat is het een opmerkelijk relict van diplomatieke betrekkingen in een ver verleden.

Skandeia — de antieke haven

Vijf minuten rijden van Avlemonas, bij het strand van Paleopoli, liggen de resten van Skandeia — de voornaamste haven van het antieke Kythira. Homerus noemt het eiland, Thucydides beschrijft Skandeia als de haven die de Atheners in 424 v.Chr. innamen, en Strabo omschrijft het als een baai met goede ankerplaats en scheepswerven. De Minoïsche aanwezigheid op deze plek gaat nog verder terug: rond 2000 v.Chr. voeren handelaars uit Kreta hier aan om murex-slakken te verzamelen voor de paarse verfstof die als luxeproduct door het hele Middellandse Zeegebied werd verhandeld.

Het archeologische terrein zelf is bescheiden — er is niet veel zichtbaar bovengronds — maar de context maakt het de moeite waard. Bij het strand staat restaurant Skandeia, opgericht in 1975 in een omgebouwde wijngaard, omringd door populieren. Het is een fijne plek voor een lunch in de schaduw na een korte rondwandeling over het terrein.

Het Mentor-scheepswrak (1802)

Op 5 september 1802 verging het Britse fregat Mentor in de Agios Nikolaos-baai tijdens een storm. Het schip vervoerde zeventien kisten met sculpturen uit het Parthenon — de zogenaamde Elgin Marbles — in opdracht van Thomas Bruce, de zevende graaf van Elgin, die de reliëfs had losgezaagd van het Atheense Parthenon. Sponsduikers uit Kalymnos kwamen de lading bergen; het duurde twee jaar om alles omhoog te halen. De sculpturen kwamen uiteindelijk in het British Museum terecht, waar ze tot op de dag van vandaag onderwerp van diplomatieke strijd zijn tussen het VK en Griekenland.

De Mentor zelf ligt nog op de bodem. Onderzoekers hebben er sinds 2009 duiksessies gehouden en diverse artefacten geborgen. Voor duikers is het wrak niet officieel toegankelijk als recreatieduiksite, maar de geschiedenis alleen al geeft de baai een extra dimensie.