Filoti heeft geen cadeauwinkels, geen koelkasten vol goedkope magneetjes, geen rij met imitatievazen. Wat het wél heeft, zijn de producten van de 60.000 schapen en geiten die op de omliggende hellingen grazen, de eeuwenoude olijfgaarden van de Tragea-vallei en de citroenbomen die al eeuwen op Naxos groeien.
Kaas — de echte Naxiaanse
Naxos staat in Griekenland bekend om zijn zuivelproducten, en het binnenland rond Filoti is de kern daarvan. De meest voorkomende harde kaas is kefalotyri — droog, zout, goed bewerkbaar, uitstekend bij een glaasje wijn. Zachter en frisser is anthotyro, een verse wrongelkaas van schapenmelk die doet denken aan ricotta maar met meer karakter. Wie geluk heeft vindt ook arseniko, de gemogreerde harde variant uit het binnenland.
In Filoti zelf zijn kleine kruidenierswinkels en minimarkten rond het centrale plein waar verse en vakuum-verpakte kazen te koop zijn. Vraag altijd of de kaas van lokale producenten komt — de shophouder weet het doorgaans precies.
Olijfolie uit de Tragea
De Tragea-vallei is bedekt met olijfgaarden die deels eeuwen oud zijn. De olie die hier geperst wordt is doorgaans extra vierge en ongebrand — fris, met een licht peperige afdronk die kenmerkend is voor de Cycladen-variëteit. In de kleine winkeltjes van Filoti zijn flessen lokale olijfolie te vinden; soms ook direkt van boerderijen net buiten het dorp.
Honing van de Zas-hellingen
De wilde kruiden — tijm, oregano, salie — die groeien op de onbebouwde flanken van de Zas leveren een bijzondere honing op. Naxiaanse tijmhoning heeft een krachtige, harsachtige smaak en is dikker dan de meeste toeristische honingpotten die je in havenwinkels aantreft. Een potje gaat goed mee; controleer of het goed afgesloten is voor de bagage.
Kitron — de likeur van Naxos
Kitron is de drank van Naxos: een likeur gedistilleerd van de bladeren van de citroenboom (Citrus medica), niet van het fruit zelf. De smaak is kruidig-citrusachtig en de kleur varieert van lichtgeel tot donkergroen afhankelijk van de rijpheid van de bladeren bij de pluk. Kitron heeft een EU-beschermde oorsprongsbenaming en wordt uitsluitend op Naxos gemaakt.
In Filoti zijn flesjes kitron te vinden in de winkeltjes rond het plein; de bekendste distilleerderij op het eiland (Vallindras in Chalki) ligt op zo'n tien kilometer rijden. Wie de productie wil zien, maakt een omweg langs Chalki zeker de moeite waard.
De meeste kleine winkels in Filoti zijn in de zomer overdag open, maar gaan 's middags vaak een paar uur dicht (tussendoor 14–17 uur). In het laagseizoen kan het aanbod beperkter zijn. Betaal bij voorkeur contant; niet elke winkel accepteert betaalkaarten.
Taverna's als culinaire winkel
Een bijzondere manier van "winkelen" in Filoti is de taverna zelf. Veel kroegen serveren vlees van eigen vee of uit de directe omgeving, kaas van lokale producenten en groenten uit de eigen moestuin. Vraag de eigenaar gerust of producten ook los te koop zijn — dat is in bergdorpen vaker mogelijk dan je denkt.