Piraten, wrakken en antieke steengroeven

Op Fourni hoef je niet naar een museum om iets te begrijpen van de eeuwenlange plek die dit eiland innam op de Egeïsche scheepvaartroutes. Het zit verwerkt in de namen, de baaien, de bouwvallige forten en — voor wie een duikbrevet heeft — letterlijk in de zeebodem.

De scheepswrakken: het grootste scheepskerkhof van de Middellandse Zee

In 2015 begon een gezamenlijk project van de Griekse Dienst Onderwaterantiquiteiten en de RPM Nautical Foundation met systematisch onderzoek rondom de archipel. Wat ze aantroffen, overtrof iedere verwachting: binnen zeventien vierkante kilometer lagen meer dan vijftig antieke scheepswrakken. Inmiddels telt de inventaris 62 wrakken, daterend van de zesde eeuw voor Christus tot de vroegmoderne tijd. Geen andere plek in de Middellandse Zee concentreert zoveel maritiem erfgoed in zo'n klein gebied.

Wat die concentratie verklaart, is nog niet definitief vastgesteld. Archeologen wijzen op twee factoren die elkaar versterkt kunnen hebben: de gevaarlijke zee-omstandigheden rondom de smalle passages van de archipel, waarbij schepen die beschutting zochten het toch niet haalden, en de piraterij waarvoor Fourni eeuwenlang berucht was. Schepen die aangevallen of beroofd werden, spoelden dikwijls bij het eiland neer.

Officiële duiklocaties since 2026

In maart 2026 opende het Griekse Ministerie van Cultuur twee officiële onderwaterarcheologische duiklocaties in de Noord-Egeïsche Zee — Fourni en Vathylakas op Thymena zijn de eerste in de regio. Zeven scheepswrakken zijn daarvoor ingericht in vier duikroutes, met maximale dieptes tussen 23 en 41 meter. Onder die zeven wrakken zijn echte hoogtepunten:

• Wrak nr. 3 (5e–6e eeuw n.Chr.) — bevat 'wortelvorming amforen' uit Sinope, de enige bekende lading van dit type in de gehele Middellandse Zee
• Wrak nr. 15 (5e–6e eeuw n.Chr.) — het hoofdopgravingswrak, met acht typen amforen en fijn tafelservies aan boord
• Wrak nr. 13 (6e eeuw v.Chr.) — het oudste wrak, geladen met archaïsche Samische amforen
• Wrak nr. 55 (2e–1e eeuw v.Chr.) — gedeeltelijk bewaard, met gestempelde Knidische amforen

Voor de duiklocaties is begeleiding door een erkend duikcentrum op het eiland verplicht; vrij duiken bij de wrakken is niet toegestaan. Informeer ter plaatse bij het havenbureau of de lokale duikschool over actuele vergunningen en beschikbare begeleiding.

De piratenacropolis en forten

Boven het hoofddorp zijn resten zichtbaar van een versterkte heuvelpost die gelijkenis vertoont met de burcht van Drakanon op Ikaria. De exacte datering varieert per bron, maar de opbouw — een compacte vesting op een hoog punt met zicht over de doorgangen — past bij de middeleeuwen, toen Fourni zijn functie als piratennest ten volle benutte. Het terrein is onopgemaakt en niet bewegwijzerd; je loopt er het makkelijkst naartoe met een kaart en goede schoenen. Het uitzicht over de archipel en de passages tussen de eilanden is op zichzelf al de klim waard.

Petrokopio: de antieke steengroeve

In de golf van Petrokopio, aan de zuidkant van het eiland, ligt een van de min of meer vergeten archeologische plekken van de Egeïsche eilanden: een antieke steengroeve vlak bij de zee. Verspreid over het terrein liggen marmerfragmenten, gebroken zuilen en architectonische resten die duiden op een grootschalig bouwproject in de Oudheid — vermoedelijk leverden de groeves hier materiaal voor tempelbouw elders in de regio. Er is geen toegangshek, geen infobordje en geen entreeprijs; het is een wandelbestemming voor nieuwsgierigen.

Petrokopio ligt op wandelafstand van het dorp als je het zuidelijke kustpad volgt, al is dat pad niet overal even duidelijk aangegeven. Een betrouwbare offline kaart-app is aan te raden.

Wandelpaden en het binnenland

Fourni heeft een handvol kustpaden en heuvelroutes, maar officieel bewegwijzerde wandelroutes zijn schaars. De meest begane paden verbinden het hoofddorp met Kampi in het zuiden en met de heuvel boven het dorp in het noorden. Voor Chrysomilia in het uiterste noorden is een boot de realistische optie — het pad via land bestaat, maar is lang en grotendeels onbegaanbaar voor gemiddelde wandelaars.

Het landschap is droog en rotsachtig, met graspollen, wilde tijm en af en toe een geitenkudde. In mei, als het eiland nog groen is van de late lenteregen, zijn de wandelingen op hun mooist.