Bezienswaardigheden Koronos

Koronos is geen dorp van monumentale tempels of gerestaureerde kastelen. Wat het bijzonder maakt, is concreter: de restanten van een industrie die hier honderd jaar lang de toon aangaf, een dorp dat je letterlijk op moet klimmen, en een paar verrassingen in de omgeving die de meeste Naxos-bezoekers missen.

De luchtkabelbaan: industrieel erfgoed op wereldniveau

Tussen 1926 en 1929 bouwden de emery-maatschappijen een luchtlijn van negen kilometer lang, van de laadinrichting bij Stavrolagada naar de haven van Moutsouna aan de oostkust. Zeventig-twee ijzeren masten — de hoogste maar liefst 43 meter — droegen twee kabels met 170 mijnwagentjes. Tot 1982 transporteerde de installatie zo'n 340.000 ton amaril naar de kust, waarna vrachtauto's via de nieuwe wegen de taak overnamen.

Wat er nu nog staat, wordt beschouwd als een van de best bewaarde historische luchtspoorwegen ter wereld. Langs de weg naar Lionas zie je masten en kabels in het landschap hangen; bij de voormalige laadstations zijn de motoren en constructies nog te bezichtigen. De toegang is vrij en het geheel is het hele jaar bereikbaar. Neem de weg richting Lionas vanuit Koronos en je rijdt er dwars doorheen.

Emery Museum

Net buiten het dorpscentrum bevindt zich het Emery Museum (plaatselijk ook wel het amaril-museum of bezoekerscentrum voor de mijnbouw genoemd). De vaste expositie legt de geologie van emery uit — hoe het gesteente gevormd werd, hoe het gewonnen en verwerkt werd, en waarom Naxos decennialang de voornaamste exporteur ter wereld was. Er is een veilig toegankelijke schachtgang te bezichtigen. Openingstijden variëren per seizoen; informeer bij aankomst in het dorp of bij de gemeente Naxos.

Agia Marina-kerk en het dorpsplein

Bij de ingang van het dorp staat de kerk van de Heilige Marina, daterend uit de negende of tiende eeuw en grondig gerestaureerd in 1747. Op de kleine binnenplaats groeit een plataan van respectabele ouderdom; in de vroege ochtend of avond is dit een stille plek die het bezoeken waard is. Verderop in de hogere buurten staan nog meerdere kleine kapellen, elk met hun eigen plein.

Het hoofdplein van Koronos is gewoon het hoofdplein van een Grieks bergdorp: een paar stoelen buiten, de kafenio, taverna Dalas en het geroezemoes van de vaste klanten. Er is geen attractie hier — dat ís de attractie.

Kako Spileon – de Slechte Grot

Op 930 meter hoogte, ten westen van het dorp, bevindt zich de Kako Spileon: in het Grieks letterlijk de "Slechte Grot" of "Kwade Grot". De naam klinkt dreigend maar verwacht geen onderaardse hallen. Het gaat om een rotsholte die in de Oudheid dienst deed als heiligdom voor Dionysus — de god van wijn en extase was in dit woeste berglandschap op zijn plaats. Het pad erheen is steil en onverhard; plan dit alleen met goede schoenen en enige bergervaringen.

Routsouna-waterval (bij Keramoti)

Iets ten zuiden van Koronos, bij het dorpje Keramoti, mondt het water van de bergen Koronos en Fanari samen in een waterval van circa twintig meter hoog. Aan de voet staat een grote plataan en een natuurlijk zwembassin dat ook in de zomer water voert — uitzonderlijk in de doorgaans droge Cycladen. Reken op veertig minuten lopen vanaf de oude brug bij Keramoti. Je kunt er ook naartoe rijden en dan de kortere wandeling maken.

Wandelen vanuit Koronos

Vanuit het dorpscentrum loopt een bewegwijzerd wandelpad van twee uur naar het strand van Lionas aan de oostkust. Het pad gaat langs voormalige mijnlocaties en langs de historische kabelmasten — een combinatie van natuur en industrieel erfgoed die je nergens anders op de Cycladen vindt. Het is een eenrichtingsroute, dus ofwel organiseer vervoer terug vanaf Lionas, ofwel keer je halverwege terug.