De bezienswaardigheden van Paros liggen verspreid over het eiland: sommige in het centrum van Parikia, andere op een uur rijden met de scooter door het binnenland. Geen musea om doorheen te haasten, wel plekken die je blijven bij.
Panagia Ekatontapiliani
De Kerk van de 100 Deuren staat op een paar honderd meter van de haven in Parikia, enigszins verscholen achter een muur. Wie hem niet zoekt, kan hem zo voorbijlopen — en dat zou zonde zijn. De kerk is een van de oudste actieve christelijke kerken ter wereld. De eerste kapel werd hier in de vierde eeuw gebouwd, naar verluidt op initiatief van Helena, moeder van keizer Constantijn de Grote, die hier aanlegde op weg naar Jeruzalem. Wat je nu ziet is een complex van drie kerken: de Kathedraal van Panagia, de Kerk van Sint-Nikolaas en de kleinere Agia Sofia-kapel, allemaal rondom een stenen binnenplein gebouwd.
Het interieur van de hoofdkerk is sober en indrukwekkend: een hoge koepel, goudkleurige iconen, de geur van was en wierook. In het bijgebouw rechts bevindt zich een Byzantijns museum met een bescheiden maar goed bijgehouden collectie van iconen en kerkgerei. De kerk is dagelijks toegankelijk; het museum sluit 's middags.
De naam '100 deuren' is een legende. Volgens de overlevering zou de kerk honderd deuren tellen, maar slechts 99 zijn gevonden — de honderdste zou pas verschijnen als Hagia Sophia in Istanbul terugkeert aan het christendom. Feit of fabel: de mythe maakt de kerk er niet minder bijzonder op.
Venetiaans Kastro
Boven op de heuvel achter het centrum van Parikia staat het Kastro, gebouwd door Marco Sanudo in 1260 na de verovering van de Cycladen door Venetiaanse kruisvaarders. Wat het kastro onderscheidt van andere middeleeuwse vestingen is het bouwmateriaal: de muren zijn deels opgetrokken uit gekapte blokken van een antieke tempel voor Athena die hier stond. Ronde drumslagen van zuilen zijn zichtbaar in de witte muren — een voor Venetiaanse architectuur typische gewoonte om beschikbaar materiaal te hergebruiken.
Van het Kastro zijn vandaag vooral de ronde toren en de omliggende wijk bewaard gebleven. Je loopt er door smalle straatjes die je uitkomen op een terras met uitzicht over de baai van Parikia. Vrij toegankelijk, altijd open.
Antieke marmergroeves bij Marathi
Rij vanuit Parikia tien kilometer noordoost richting het dorp Marathi en je stuit op een van de minst bekende grote culturele erfgoedplekken van Griekenland: de antieke marmergroeves van Paros. Hier werd al minstens drieduizend jaar geleden marmer gewonnen. Niet het witte graniet dat je elders vindt, maar een bijna doorschijnend steensoort met een zachte glans — het beroemde Parisch marmer.
Beeldhouwers uit de hele antieke wereld bestelden het. De Nike van Samothrake (Louvre, Parijs) en de Venus van Milo (eveneens Louvre) zijn beiden vermoedelijk uit Parisch marmer gehouwen. De Hermes van Praxiteles in Olympia zeker. De groeves liggen nu verlaten — je kunt de tunnels vrij inlopen, een zaklamp is handig. Er zijn geen touristenfaciliteiten, geen kassa, geen hekken. Dat is precies de charme.
Het Vlinderdal – Petaloudes
Zeven kilometer ten zuidwesten van Parikia, vlakbij het klooster van Christos sto Dasos, daalt een groen ravijn af richting de kust. Dit is Petaloudes, het Vlinderdal. Strobiliabomen groeien er dicht op elkaar; hun hars verspreidt een zoete geur die van mei tot september tijgermotten aantrekt — in het Grieks en in de volksmond 'vlinders' genoemd. Ze hangen in trossen aan de boomstammen en stenen wanden en vliegen op als je te dichtbij komt.
Het klooster naast de vallei is nog actief en geeft de plek een stille, teruggetrokken sfeer. De combinatie van groen, beekje, vlinders en kloostermuren is wat anders dan de rest van het eiland. Bereikbaar per huurauto of scooter; ook excursies vanuit Parikia en Naoussa.
Archeologisch Museum Parikia
Direct achter de Ekatontapiliani staat het Archeologisch Museum van Paros. De collectie beslaat de geschiedenis van het eiland van het neolithicum tot de late oudheid. Bekendste stuk is het Paros Kroniek (Marmor Parium), een inscriptie uit circa 264 v.Chr. die Griekse historische en culturele mijlpalen opsomt — en twee van de drie bekende fragmenten liggen hier. Compact museum, doorgaans rustig. Reken op circa €3–4 entree; controleer ter plaatse.
| Ekatontapiliani | Dagelijks open, gratis; museum 's middags gesloten |
|---|---|
| Kastro Parikia | Vrij toegankelijk, altijd |
| Marmergroeves Marathi | Vrij toegankelijk, geen faciliteiten |
| Petaloudes (Vlinderdal) | Vlinders aanwezig mei–september |
| Archaeologisch Museum | Gesloten op maandag; entree ca. €3–4 |