Chalkida staat bekend om zijn Euripus-getij, maar wie langer kijkt dan de brug, vindt een middeleeuwse stad met een ongewone religieuze mix, een Ottoman fort met panoramisch uitzicht en een archeologisch museum dat de geschiedenis van Evia van de steentijd tot de Romeinse tijd beslaat.
Het Euripus-getij — het fenomeen bij de oude brug
Het smalste punt van het kanaal dat Evia van het vasteland scheidt, is hier slechts 38 meter breed. Door die nauwe doorgang stroomt het water dagelijks zes keer van richting — soms zo snel als 12 kilometer per uur. Staand op de oude schuifbrug voel je de kracht: het water gutst langs de pijlers, draait in kleine kolken en keert dan, ogenschijnlijk plotseling, de andere kant op.
Het fenomeen is internationaal bekend en nooit volledig verklaard door eenvoudige getijdenmodellen. De combinatie van het Boreïsche en het Zuidelijke Euboeïsche Zeebekken, die elk hun eigen getijdencyclus hebben, zorgt samen voor dit onregelmatige ritme. Aristoteles zou er zijn verstand over hebben gebroken. Of dat letterlijk zo is, is een legende — maar het brengt het mysterie mooi tot uitdrukking.
De beste plek om te kijken is de oude schuifbrug, vlak in het centrum. Overdag kun je er vrij op lopen en naar beneden kijken. Als de brug openschuift voor een grotere boot, staat het water eventjes stil voor het opnieuw begint te stromen — dat is het meest indrukwekkende moment.
Karababa-fort — uitzicht en geschiedenis
Aan de overkant van het kanaal, op de heuvel van het vasteland, ligt het Karababa-fort. De Ottomanen bouwden het in 1684, specifiek om de stad te beschermen tegen de Republiek Venetië die in datzelfde jaar de stad tijdelijk innam. Het fort staat goed bewaard, met stevige bakstenen muren, gewelven en een kleine kerk van de profeet Elia erbinnen.
Toegang is gratis, maar de poort sluit vroeg — reken op sluiting rond 15:30 uur. Klim omhoog langs het pad en je hebt een panoramisch uitzicht over Chalkida, de twee bruggen, het kanaal en de groene flanken van Evia aan de overkant. Vroeg in de middag is het licht mooi voor foto's.
Bereikbaarheid Karababa
Vanaf de kade van Chalkida loop je over de oude brug naar het vasteland en daarna nog circa 15 minuten omhoog. Met de auto kun je ook langs de weg aan de vastelandkant rijden en dichter bij parkeren. In de zomer verdient lopen de voorkeur: de weg is malerisch en je passeert kleine koffietentjes.
De oude stad: drie geloofsgemeenschappen, één straat
In het Kastro-kwartier op de heuvel achter de kade staan drie gebouwen die de gelaagde geschiedenis van Chalkida het duidelijkst uitdrukken. Ze liggen letterlijk op een steenworp van elkaar:
- Kerk van Agia Paraskevi — een driebeukige basilica met gotische elementen en een houten dak, mogelijk gebouwd op de fundering van een antieke Zeus-tempel uit de 5e eeuw voor Christus. Open dagelijks van circa 7:00 tot 12:00 en van 17:00 tot 19:00 uur. De interieurdecoratieve details zijn het bekijken waard.
- Emir Zade-moskee — gebouwd in de 15e eeuw door de Ottomanen. De minaret is verdwenen, maar het gebouw zelf staat er nog goed bij en herbergt een collectie gravures van de Griekse kunstenaar Ioannis Karakostas. Open donderdag, zaterdag en zondag van 10:00 tot 16:00 uur; vrije toegang.
- Joodse synagoge — de Romaniote Joodse gemeenschap van Chalkida is een van de oudste van Europa, met wortels vóór de diaspora van 70 n.Chr. De synagoge dateert uit de 19e eeuw; het bijbehorende kerkhof beslaat zeventien hectare en bevat graven van meer dan duizend jaar oud.
Archeologisch Museum
Het museum is gevestigd in een neoclassicistisch gebouw uit 1901 en beslaat drie zalen met vondsten van de steentijd tot de Romeinse periode. Bijzonder zijn de stukken uit de vroeg-Helladische nederzetting Manica (circa 2800 voor Christus), Myceense aardewerk, Hellenistische munten en een marmeren torso van Apollo. Openingstijden: dagelijks behalve dinsdag van 8:30 tot 15:30 uur. Toegang: circa €4, pas 65-plussers en studenten gereduceerd.
Het Rode Huis en de waterkant
Aan de noordkant van de boulevard staat het zogenoemde Rode Huis, een opvallend 19e-eeuws herenhuis met een roodgekleurde gevel die afsteekt tegen de kalkwitte gebouwen ernaast. Er is geen openbare toegang, maar het is een markant punt langs de promenade-wandeling. Vlak erbij bevindt zich het Kotsika-herenhuis, nu het stadhuis, gebouwd in 1884 door architect Flegis. Tijdens de Tweede Wereldoorlog diende het als militair hoofdkwartier van de Duitse bezetter.