Patmos is het kleinste eiland van de Dodekanesos dat een UNESCO-werelderfgoedstatus draagt — en dat voor twee plekken tegelijk. Het Klooster van Johannes de Theoloog (1088) en de Grot van de Apocalyps, waar de evangelist Johannes het Bijbelboek Openbaring zou hebben gedicteerd, staan op de Werelderfgoedlijst. Maar Patmos is meer dan een religieuze bestemming: ruige heuvels, stille baaien en een eilandse eigenheid die het massatoerisme consequent op afstand houdt.
Karakter en ligging
Het eiland meet slechts 34 km² en heeft rond de 3.000 vaste inwoners. De kustlijn is grillig: diepe baaien wisselen af met rotsige kaapjes, en nergens is de zee ver weg. Patmos ligt in het noordelijke deel van de Dodekanesos, dichter bij de Turkse kust dan bij Rhodos. Het hoort bestuurlijk bij de gemeente Patmos, waartoe ook de nabijgelegen eilandjes Arki, Marathi en Agathonisi behoren.
Er is geen vliegveld op Patmos — en dat is geen vergissing. Wie hier naartoe wil, neemt de boot, en dat gegeven filtert het soort bezoeker dat aankomt. Je vindt er pelgrims en gelovigen die speciaal voor de religieuze plekken komen, maar ook zeilers die in de beschutte baai van Skala ankeren, en rustzoekers die een alternatief zoeken voor de volle Cycladeneilanden.
Geschiedenis in het kort
Patmos was in de Klassieke Oudheid bewoond maar speelde geen grote politieke rol. Dat veranderde in het jaar 95 na Christus, toen de Romein Domitianus de evangelist Johannes naar dit afgelegen eiland verbande. Volgens de christelijke traditie ontving Johannes in een grot halverwege de heuvel zijn visioenen en schreef hij ze op — het Bijbelboek Openbaring, de Apocalyps. In 1088 stichtte de monnik Christodoulos op de top van diezelfde heuvel het klooster dat zijn naam draagt. Het klooster groeide uit tot een van de rijkste en invloedrijkste van de Orthodoxe wereld, met een unieke bibliotheek van manuscripten en een schatkamer vol Byzantijnse kunstschatten.
Bereikbaarheid
Patmos heeft geen vliegveld en is uitsluitend per boot te bereiken. De belangrijkste verbindingen lopen via:
- Piraeus — Blue Star Ferries vaart meerdere keren per week direct naar Skala; reken op een overvaart van ongeveer 8 tot 9 uur. Goedkoop en comfortabel als je een hut boekt.
- Samos (Pythagoreio of Vathy) — Dodekanisos Seaways verbindt Patmos en Samos in circa 1,5 tot 2 uur.
- Kos — Dezelfde rederij verzorgt de route naar Kos in 2 tot 2,5 uur. Handig als je vanuit het zuiden van de Dodekanesos komt.
In de haven van Skala meren ook kleinere catamaranveerboten aan. Controleer altijd de actuele dienstregelingen bij Blue Star Ferries of Dodekanisos Seaways — zeker buiten het hoogseizoen rijden er minder afvaarten.
Aanmeren met een jacht
De baai van Skala heeft een goed uitgeruste jachthaven. In de zomer ankeren hier veel zeilers, ook omdat Patmos een populair tussenstop is op de route door de Dodekanesos. Ankeren in de grotere baai is ook mogelijk; de haven van Grikos in het zuiden biedt beschutte ligplaatsen.
Beste reistijd
Mei, juni, september en oktober zijn de beste maanden voor Patmos. Het weer is aangenaam, de drukte beperkt en de veerdiensten rijden vol schema. Juli en augustus zijn de drukste weken: naast de reguliere toeristen stromen dan ook jachten en cruiseschepen de haven van Skala binnen. Patmos is niet zo massaal als Santorini of Mykonos, maar in augustus voel je het verschil toch.
Een bijzondere reistijd is de Orthodoxe Goede Week en Pasen. Patmos is een van de weinige plekken buiten Jeruzalem waar de voetwassing op Witte Donderdag in het openbaar plaatsvindt: de abt van het klooster wast op het centrale plein van de Chora de voeten van twaalf priesters. Pelgrims uit heel Griekenland en de diaspora komen hiervoor naar het eiland.
Plaatsen op Patmos
Patmos telt twee centrale plaatsen: de haven Skala aan de westkust, en de berghoofdstad Chora hoog op de heuvel daarboven. Elk heeft een heel eigen karakter.