Voor een eiland van nog geen 5 km² heeft Telendos verrassend veel te laten zien — al is het meeste nuchter beschouwd: een handvol ruïnes, een pad omhoog en rotswanden voor wie klompt. De toeristische infrastructuur is minimaal. Dat hoort erbij.
Basiliek van Agios Vasilios
De driebeukige basiliek van Agios Vasilios stamt uit de vijfde eeuw en geldt als de best bewaarde vroegchristelijke kerk van zowel Telendos als Kalymnos. De muren staan nog tot op hoogte van de dakopstanden. De vloerindeling, de positie van de apsis en fragmenten van de pilaren zijn goed leesbaar. Het is een rustige plek aan de noordkant van het dorp, op loopafstand van het haventje. Entree gratis; geen vaste openingstijden.
Overige Byzantijnse overblijfselen
Naast de basiliek zijn er resten van het middeleeuwse kerkje Agios Konstantinos en de muren van het klooster Moni Agiou Vasileiou. Uit de vroegchristelijke periode (4e–7e eeuw) zijn op het eiland vijf kerken gebouwd, plus badhuizen, graven en woonhuizen. Veel ervan is verwoest of door de natuur overgroeid, maar wie goed kijkt vindt langs de paden regelmatig bewerkte steen.
Het "verzonken Telendos"
Na de aardbeving van 554 verdween een deel van wat toen één stad was onder de zeespiegel. Kalymnische duikers spreken van fundamenten, gesculpteerde stenen en restanten van een Romeins bad die zichtbaar zijn in het ondiepe water van het kanaal. Een georganiseerde onderwatersite is er niet; de meeste informatie komt van sportduikers die vanuit Myrties of Masouri de kanaalbodem kennen. Wil je duiken, dan zijn er duikcentra aan de Kalymnos-kant die dit gedeelte in hun programma opnemen.
De "verzonken stad" van Telendos is een populair verhaal, maar archeologisch is het nog grotendeels onderzocht noch gedocumenteerd. Wat vaststaat: de aardbeving van 554 was reëel en heeft een substantieel landgebied doen verzakken. Zichtbare resten aan de oppervlakte op Telendos — de kerkgebouwen en badvloeren — bevestigen dat er voor de aardbeving een nederzetting van enige omvang stond.
Klimmen op Telendos
Telendos heeft een eigen plek op de internationale klimkaart. De 460 meter hoge bergkam (Rachi) biedt rotswanden met routes voor verschillende niveaus. De sector Irox ligt het dichtst bij het water en herbergt voornamelijk makkelijkere routes — populair bij beginners en als opwarmtraject. Sector Pescatore biedt een mix van stijlen (slab, verticaal, overhang) met zo'n twintig routes. Lambda heeft de langste routes op het eiland: 25 tot 50 meter, gradaties 5a tot 7b.
Veel routes liggen in grotten of zijn oost-georiënteerd, wat ze 's zomers aangenamer maakt dan de volle middagzon zou suggereren. Er zijn ook multi-pitch-routes voor gidsen met groepen. Een algemeen gidsboek voor Kalymnos beschrijft ook de sectoren op Telendos; check bij je klimwinkel in Massouri of online.
Bergsilhouet en de legende
Vanuit Myrties is het bergprofiel van Telendos opvallend: een liggende figuur met een herkenbaar gelaatstrekprofiel. De volkslegende verbindt dit met een prinses die haar geliefde verloor in het kanaal op een stormachtige nacht. Of je de silhouet ziet als menselijk hangt af van het licht en je verbeeldingskracht — maar de berg is sowieso het meest indrukwekkende element van het eiland en goed zichtbaar zodra je de boot vanuit Myrties neemt.