Ithaka trekt geen chartervluchten en heeft geen megahotels. Wie er aankomt — met de veerboot vanuit Kefalonia, na een tocht van nog geen half uur — merkt direct dat dit eiland een ander tempo heeft. Tweeënhalfduizend inwoners, ruim driehonderd vierkante kilometer heuvelland vol olijfbomen en cipressen, een handvol bergdorpjes en een haven die sommigen de mooiste van Griekenland noemen. De literaire bagage die je meeneemt weegt zwaarder dan je koffer.
Het eiland in het kort
Ithaka ligt tussen Kefalonia en het Griekse vasteland, in de zuidelijke helft van de Ionische Zee. De vorm is grillig: twee grotere landmassa's die via een smalle landengte bij Aetos aan elkaar vastzitten. In het zuiden ligt de hoofdstad Vathy; in het noorden de dorpen Stavros, Frikes en Kioni. De hoogste berg, de Niritos, bereikt 806 meter. Dat voelt op een eiland van dit formaat verrassend indrukwekkend.
Het eiland is groen, ook in de zomer. Olijfgaarden, pinetress en lage garrigue wisselen elkaar af. De wegen zijn smal en bochtig — een huurauto of scooter is de meest praktische manier om alles te verkennen, maar reken op concentratie achter het stuur.
Vathy — een haven in een baai in een baai
De hoofdstad Vathy (ook wel: Vathi) is in een klasse apart. De baai van Molos is al prachtig; de eigenlijke haven van Vathy zit nóg dieper, als een inham in die baai. Het resultaat is een haven die aan drie kanten door groene heuvels omsloten wordt en nauwelijks wind kent. Langs de kade staan kleurrijke neoclassicistische huizen, een paar terrasjes met uitzicht op het eilandje Lazaretto, en de tavernes die 's avonds de beste inktvis van de Ionische Zee serveren — althans, dat beweren de eigenaren zonder enige schroom.
Het stadscentrum zelf is compact: een centraal plein, smalle achterstraatjes met bakkers en kleine winkels, het bescheiden Archeologisch Museum (gratis toegang, open di–zo van 08.00–14.30 uur) en de Mitropoliskerk. Nergens een Starbucks, geen souvenirwinkels met plastic olympische goden. Dat is bewust zo gebleven.
Het noorden: Stavros, Frikes en Kioni
Stavros fungeert als het commerciële centrum van Noord-Ithaka — het heeft de meeste winkels en voorzieningen buiten Vathy. Vlakbij, bij Polis Bay, ligt de belangrijkste archeologische plek van het eiland: de Grot van Loizos, waar Britse opgravingen drietripoden uit de negende eeuw voor Christus en inscripties aan Odysseus opdoken.
Frikes is het kleine vissersdorpje aan de Frikes Bay, aan de oostkust. Een beschutte haven, een paar tavernes, vertrekpunt van de veerboot naar het Griekse vasteland (Astakos). Het dorp heeft een melancholische schoonheid buiten het hoogseizoen.
Kioni, enkele kilometers ten zuiden van Frikes, is de place to be voor zeilers en wie een haven zoekt die eruitziet als een schilderij. Drie windmolenstompen boven de baai, jachten voor anker, restaurants met witte tafellakens. Het dorp geniet beschermde status en mag niet uitbreiden — wat ook de reden is dat het er nog steeds zo uitziet.
Bergdorpen en kloosters
Anogi, op 520 meter hoogte boven de landengte, is het hoogstgelegen dorp van het eiland. De romaanse kerk van de Theotokos (12e eeuw) heeft opvallende 17e-eeuwse muurschilderingen en een Venetiaans klokkentoren uit 1682. Rondom het dorp staan grote, verweerde monolithische rotsen die lokale namen hebben gekregen — de Araklis (Hercules) steekt het meest op.
Het Katharon-klooster, op de Niritos bij circa 560 meter hoogte, is het hoogst gelegen klooster van Ithaka. Er wonen geen monniken meer, maar het klooster is open van zonsopgang tot laat. Het uitzicht is buitengewoon: op heldere dagen zie je Kefalonia, Zakynthos, de Echinadeneilanden en de Peloponnesos tegelijk. Vijftien kilometer van Vathy via de bergweg.
Perachori, een bergdorp ten zuidoosten van Vathy, is de toegangspoort tot de ruïnes van Paleochora — de middeleeuwse hoofdstad van Ithaka, verlaten na een aardbeving in 1953. Kerken met Byzantijnse iconen staan er half open onder de hemel.
De Odysseus-mythe in steen
De vraag of dit de Ithaka van Homerus is, wordt al twee eeuwen gesteld. Heinrich Schliemann groef bij Aetos en vond bronzen munten met het hoofd van Odysseus. Bij Pilikata, boven Stavros, ontdekte de British School of Archaeology een nederzetting die teruggaat tot 3000 voor Christus. Op de helling van de Aetos-berg ligt de opgraving die de lokale bevolking hardnekkig de "School van Homerus" noemt — een Myceense vesting met cyclopen-muren en vier poorten, opgegraven tot 2012. En dan is er de Nimfengrot (Marmarospilia), boven de baai van Dexia: de grot waar Odysseus volgens Homerus zijn geschenken van de Faiakers verborg. Klopt het allemaal? Onwaarschijnlijk dat het ooit bewezen wordt. Maar het gevoel klopt.
Hoe kom je op Ithaka
| Vliegveld | Geen — dichtstbijzijnde luchthavens zijn Kefalonia (EFL) en Preveza/Aktio (PVK) |
|---|---|
| Veerboot vanuit Kefalonia | Sami–Pisaetos: circa 20–30 minuten, dagelijkse verbindingen (Levante Ferries) |
| Veerboot vanuit Astakos | Astakos–Frikes: circa 2 uur; Astakos–Pisaetos: circa 3 uur 15 min |
| Veerboot vanuit Patras | Circa 4 uur, via Levante Ferries; seizoensgebonden frequentie |
| Havens op Ithaka | Pisaetos (veerboothaven zuidkant), Frikes (veerboothaven noordkant), Vathy (aanmeren jachten) |
De meest gebruikte route voor Nederlanders is: vlieg naar Kefalonia, neem de bus of huurauto naar Sami, vervolgens de veerboot naar Pisaetos (circa 25 minuten). Er zijn meerdere overvaarten per dag in het hoogseizoen. Boek tickets via Ferryhopper of directferries.nl — in de zomer kan het vol zijn.
Beste reistijd
Mei en juni zijn de beste maanden: het eiland is groen, het water is al zwembaar (rond 22°C), en de toeristische drukte valt mee. September is minstens zo aangenaam en het water heeft dan zijn hoogste temperatuur. Juli en augustus zijn warm en levendig — het eiland loopt dan voller, met name Kioni trekt veel zeilers. Oktober is rustig en zacht, ideaal voor wandelaars. Winters zijn mild maar nat; de veerboten rijden door het jaar, al met wisselende frequentie.
Ithaka heeft geen vliegveld en weinig massatoerisme — en dat is precies de aantrekkingskracht. Neem genoeg contant geld mee: buiten Vathy zijn pinautomaten schaars. Vervoer op het eiland regel je het makkelijkst met een huurauto of scooter; het openbaar vervoer is beperkt.