Mesta heeft geen kaartje bij de ingang en geen rondleiding die je moet afwachten. Je loopt gewoon door een van de twee poorten naar binnen — en staat meteen in een van de best bewaarde middeleeuwse dorpsplattegronden van Griekenland.
De buitenmuur die geen muur is
Het meest bijzondere aan Mesta is iets dat je pas echt begrijpt als je het van buitenaf ziet: er is geen aparte vestingmuur gebouwd. De huizen aan de rand zijn zo aaneengebouwd — elke voorgevel sluitend op de achtermuur van zijn buur — dat hun buitenwanden samen een gesloten, raamloze ringwal vormen, zo'n vijf meter hoog en anderhalve meter dik. Geen opening, geen nis, nergens. Piraten die het dorp wilden bestormen troffen een ondoordringbaar stenen blok aan. De enige toegangen waren twee bewaakt poorten.
Die twee poorten zijn er nog steeds. De hoofdingang aan de noordkant is de breedste; de tweede poort, smaller en lager, lag aan de zuidzijde en was bij gevaar snel af te sluiten. Boven de hoofdpoort zijn resten zichtbaar van de boog waaronder generaties dorpelingen hun akkers uitliepen en terugkeerden.
De tholoi — bogen als tweede verdediging
Eenmaal binnen verandert het dorp in een netwerk van overdekte gangen. De lokale naam voor de stenen bogen die de steegjes overkappen is tholoi. Ze zijn niet decoratief; ze verbinden de woningen op de verdieping met elkaar en verstevigen de structuur, maar ze dienen ook als extra obstakel. Wie als buitenstaander door de steegjes rende, stootte halverwege op een lage boog, sloeg dan linksaf in een doodlopend pad, keerde terug — en was volledig gedesoriënteerd. De bewoners kenden elke aftakking uit hun hoofd.
Megas Taxiarches — de grootste kerk van Chios
Op het centrale plein, het livadi, staat de Megas Taxiarches (de Grote Aartsengel). Dit is de grootste kerk van het hele eiland Chios, gebouwd in 1868 op de plek van de oude centrale verdedigingstoren. De kerk is gewijd aan de aartsengelen Michaël en Gabriël — de Taxiarchen — en is gebouwd in een late neoclassicistische stijl die afwijkt van de verder zo compacte middeleeuwse uitstraling van Mesta. Dat contrast, een imposante negentigste-eeuwse koepelkerk midden in een labyrint van Genuese straatjes, is op zichzelf al de moeite van een kijkje waard. Het interieur bevat een rijkelijk iconostase.
Palaios Taxiarches — de oudere kerk met het houten koordscherm
Elders in het dorp, iets meer verborgen in de steegjes, staat de Palaios Taxiarches (de Oude Aartsengel). Dit is de vroegere hoofdkerk van Mesta, kleiner en bescheidener van buiten, maar binnenshuis de moeite waard vanwege het iconostase: een uitzonderlijk gesneden houten scherm, naar verluidt uit één stuk hout gehouwen, daterend uit 1833. De frescoes die de muren sieren zijn gedeeltelijk bewaard gebleven en zijn beduidend ouder.
Beide kerken zijn doorgaans open in de ochtend en rond de vespertijd (na 17:00), maar niet altijd. Op feest- en naamsdagen (de Taxiarchen op 8 november) zijn ze zeker open; op willekeurige zomermiddagen soms gesloten. Toegang gratis; respecteer de stilte en kleed je bedekt.
Rondlopen zonder kaart
Voor de rest van de bezienswaardigheden is het adres simpelweg: de steegjes zelf. Trek een uur of twee uit om te dwalen. Je komt langs kleine kapelletjes in nissen, bloempotten op boogtreden, en af en toe een open binnenplaats die je niet had verwacht. De hoektorens aan de buitenrand zijn deels ingekapseld in latere bebouwing; bij de hoofdpoort zie je nog een stuk van de originele Genuese muurstructuur. Mest is zelden overweldigend druk — vroeg in de ochtend of laat in de middag ben je er soms bijna alleen.