Stel je voor: een dorp waarbij de buitenmuur geen losse versterking is, maar de achterkanten van honderden aaneengebouwde huizen. Geen enkel venster aan de buitenzijde, twee bewaakt ingangen, en een inwendig stratenpatroon dat expres als doolhof is aangelegd om piraten in verwarring te brengen. Dat is Mesta — het best bewaarde middeleeuwse kasteldorp van de Griekse eilanden, en tegelijk een gewoon, levend dorp met zo'n vijfhonderd inwoners.
Een vesting zonder toren — of toch niet
Mesta is opgetrokken in de Byzantijnse periode, waarschijnlijk rond de twaalfde eeuw, en kreeg zijn huidige vorm grotendeels tijdens de Genuese bezetting van Chios (1346–1566). De Genuezen begrepenwelke waarde het hars van de mastiekboom had voor de Europese markt en zorgden dat de oogstdorpen — de Mastichochoria — goed beschermd waren. Mesta kreeg een pentagonale plattegrond met uitsluitend twee poorten die de enige toegang boden. Hoektorens versterkten de buitenste "huizenmuur", en in het hart van het dorp stond ooit een vrijstaande centrale wachttoren. Op de plek van die toren staat nu de kerk van de Megas Taxiarches.
Wie door de steegjes loopt merkt direct waarom historici en architecten dit dorp zo fascinant vinden. De paden zijn smal, overdekt met stenen bogen — de zogenaamde tholoi — en lopen in ogenschijnlijke doodlopende hoekjes af. Halverwege een gang verschijnt ineens een haaks zijsteegje; daarna weer een boog, dan een lage poortdoorgang. Iemand die de weg niet kende, raakte er gegarandeerd in verloren. Dat was precies de bedoeling.
Mastiek — het goud van het zuiden
Mesta ligt in het hart van de Mastichochoria, de twintig zuidelijke dorpen van Chios waar de lentisknoboom (Pistacia lentiscus var. Chia) zijn hars loslaat. Nergens ter wereld groeit deze variant buiten de zuidpunt van Chios. De mastiekteelt staat op de UNESCO-lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed, en je merkt dat in Mesta op elke hoek: winkeltjes verkopen rauwe mastiekkristallen, mastiekkauwgom, zeep, tandpasta, likeur en het lokale gedistilleerde drankje souma — bereid uit vijgen en druiven. De dorpelingen produceren ook Mestousiko, een droge witte wijn die buiten het eiland nauwelijks bekend is maar door kenners hoog wordt gewaardeerd.
Hoe kom je in Mesta
Mesta ligt 35 kilometer ten zuidwesten van Chios-stad, op ongeveer 120 meter hoogte. Met de auto of een huurauto ben je er in iets minder dan drie kwartier; de weg door de heuvels is goed maar smal. Parkeren doe je buiten de middeleeuwse kern — de steegjes zijn niet breder dan een ezelskar, laat staan een auto. KTEL Chios rijdt door de week twee keer per dag een bus van en naar het dorp; de rit duurt ruim een uur en kost een paar euro. In het weekend rijdt de bus niet — houd daar rekening mee als je zonder auto reist. Een taxi vanuit Chios-stad kost circa 30–35 euro enkele reis.
| Regio | Mastichochoria, zuidwest-Chios |
|---|---|
| Afstand Chios-stad | ± 35 km, ± 40 min rijden |
| Bus | KTEL Chios, ma–vr, ca. 2×/dag |
| Parkeren | Buiten de dorpsmuren (gratis) |
| Ingang | Vrij toegankelijk |
| Beste reistijd | April–juni, september–oktober |
Wanneer ga je?
Het dorp is het hele jaar door bewoond en bezocht. In de zomer (juli–augustus) is het warm en soms druk; de smalle steegjes vangen de hitte op. Lente en vroege herfst zijn aangenamer: minder mensen, zacht licht in de kalkstenen straatjes, en de mastiekoogst begint in augustus–september, waarna het dorp geurt naar vers hars. De jaarmarkt rond het feest van de Taxiarchen (8 november) trekt veel eilandbewoners.